{"id":72,"date":"2024-06-02T09:03:34","date_gmt":"2024-06-02T07:03:34","guid":{"rendered":"https:\/\/naturatoniebzdura.pl\/?p=72"},"modified":"2025-12-22T12:08:51","modified_gmt":"2025-12-22T11:08:51","slug":"czy-weglowodany-to-samo-zlo","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/?p=72","title":{"rendered":"Czy w\u0119glowodany to samo z\u0142o?"},"content":{"rendered":"\n

Przegl\u0105daj\u0105c Internet, w tym r\u00f3\u017cne blogi oraz uczestnicz\u0105c w r\u00f3\u017cnych grupach na portalach spo\u0142eczno\u015bciowych zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce bardzo du\u017co os\u00f3b pisze: by mie\u0107 wspania\u0142\u0105 sylwetk\u0119 \/ by by\u0107 zdrowym \/ by czu\u0107 si\u0119 doskonale, powinni\u015bmy unika\u0107 w\u0119glowodan\u00f3w, poniewa\u017c w\u0119glowodany s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em ca\u0142ego z\u0142a jakie trafia nasz organizm: oty\u0142o\u015b\u0107, cukrzyca, nowotwory, nadci\u015bnienie, podwy\u017cszony cholesterol, kandydoza\u2026 i tak mo\u017cna wymienia\u0107 i wymienia\u0107. Czy faktycznie jest to prawd\u0105? Czy z\u0142a s\u0142awa, jak\u0105 ostatnio owiane s\u0105 w\u0119glowodany, faktycznie im si\u0119 nale\u017cy?<\/p>\n\n\n\n

W\u0119glowodany \u2013 c\u00f3\u017c to takiego?<\/h3>\n\n\n\n

W\u0119glowodany (lub sacharydy) to zwi\u0105zki organiczne sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z w\u0119gla, wodoru i tlenu, w kt\u00f3rych stosunek wodoru do tlenu jest taki sam jak w wodzie (st\u0105d ich nazwa). S\u0105 jednym z podstawowych \u017ar\u00f3de\u0142 energii dla organizmu a w szczeg\u00f3lno\u015bci dla uk\u0142adu sercowo-naczyniowego, mi\u0119\u015bniowego, nerwowego i w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n

W\u0119glowodany s\u0105 szerok\u0105 grup\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0119 si\u0119 miedzy sob\u0105 budow\u0105 chemiczn\u0105 i w\u0142a\u015bciwo\u015bciami fizykochemicznymi, podatno\u015bci\u0105 na trawienie w przewodzie pokarmowym oraz intensywno\u015bci\u0105 zwi\u0119kszania poziomu glukozy we krwi.<\/p>\n\n\n\n

Rodzaje w\u0119glowodan\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119du na budow\u0119, mo\u017cemy podzieli\u0107 je na:<\/h4>\n\n\n\n
    \n
  1. w\u0119glowodany proste i tutaj wyr\u00f3\u017cniamy jedn\u0105 grup\u0119 \u2013 monosacharydy (jednocukry) oraz<\/li>\n\n\n\n
  2. w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone:<\/li>\n\n\n\n
  3. oligosacharydy (zawieraj\u0105 od 2 do 10 cz\u0105steczek monosacharyd\u00f3w)<\/li>\n\n\n\n
  4. polisacharydy (zawieraj\u0105 wiele cz\u0105steczek monosacharyd\u00f3w)<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Szczeg\u00f3\u0142owy podzia\u0142 przedstawia schemat poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    \u0179r\u00f3d\u0142o: <\/em>opracowanie w\u0142asne na podstawie Gaw\u0119cki J. \u017bywienie cz\u0142owieka, <\/em>2012<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    Mo\u017cna te\u017c si\u0119 spotka\u0107 z podzia\u0142em w\u0119glowodan\u00f3w z\u0142o\u017conych na disacharydy (zawieraj\u0105ce 2 cz\u0105steczki monosacharyd\u00f3w) oraz oligosacharydy i polisacharydy.<\/p>\n\n\n\n

    Cukry proste<\/strong> rzadko wyst\u0119puj\u0105 w naturze w postaci wolnej. Klasyfikacja opiera si\u0119 na liczbie atom\u00f3w w\u0119gla w cz\u0105steczce:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. trzy atomy w\u0119gla \u2013 triozy<\/li>\n\n\n\n
    2. cztery atomy w\u0119gla \u2013 tetrozy<\/li>\n\n\n\n
    3. pi\u0119\u0107 atom\u00f3w w\u0119gla \u2013 pentozy<\/li>\n\n\n\n
    4. sze\u015b\u0107 atom\u00f3w w\u0119gla \u2013 heksozy.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      Niewiele pentoz znajduje si\u0119 w ro\u015blinach w formie wolnej. Arabinoza wyst\u0119puje w wi\u0119kszej ilo\u015bci w gumach ro\u015blinnych, ksyloza –  w zdrewnia\u0142ych tkankach ro\u015blinnych, ryboza jest sk\u0142adnikiem m.in. DNA, RNA, ATP oraz ryboflawiny.<\/p>\n\n\n\n

      W naturze w formie wolnej wyst\u0119puj\u0105 tylko dwie heksozy \u2013 fruktoza i glukoza. W organizmie cz\u0142owieka tylko cztery \u2013 fruktoza, glukoza, galaktoza oraz mannoza.<\/p>\n\n\n\n

      Oligosacharydy<\/strong> powstaj\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci w wyniku cz\u0119\u015bciowego rozpadu polisacharyd\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

      Najbardziej istotnymi dla naszego organizmu dwucukrami s\u0105 laktoza (cukier mleczny), sacharoza (dawniej nazywana cukrem buraczanym lub trzcinowym) oraz maltoza.<\/p>\n\n\n\n

      Niekt\u00f3re tr\u00f3jcukry i czterocukry, jak np. maltotrioza i maltotertoza, s\u0105 wy\u0142\u0105cznie produktami po\u015brednimi w hydrolizie skrobi, inne, jak metyloza, rafinoza i stachioza, wyst\u0119puj\u0105 w ro\u015blinach, lecz nie s\u0105 trawione przez uk\u0142ad enzymatyczny naszego przewodu pokarmowgo. Rafinoza i stachioza, zawarte w ro\u015blinach str\u0105czkowych, s\u0105 cz\u0119sto przyczyn\u0105 wzd\u0119\u0107 i powstawania gaz\u00f3w na skutek wykorzystywania ich przez mikroflor\u0119 jelitow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

      Polisacharydy<\/strong> s\u0105 wielkocz\u0105steczkowymi polimerami cukr\u00f3w prostych i spe\u0142niaj\u0105 rol\u0119 strukturaln\u0105 lub s\u0105 form\u0105 magazynowania energii. Do tej grupy nale\u017c\u0105 pentozany (arabinian i ksylan), kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z pentoz (arabinoza, ksyloza) oraz heksozany sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z heksoz (glukoza i fruktoza). G\u0142\u00f3wnymi polimerami zbudowanymi z glukozy s\u0105 celuloza, glikogen i skrobia. Niestrawnym polimerem fruktozy jest inulina, kt\u00f3ra w jelicie grubym wykorzystywana jest przez bakterie i sprzyja ich namna\u017caniu.<\/p>\n\n\n\n

      Skrobia jest szeroko rozpowszechnionym polisacharydem stanowi\u0105cym magazyn glukozy wykorzystywanej jako podstawowe paliwo energetyczne i jest jednym z najcz\u0119\u015bciej spo\u017cywanych polisacharyd\u00f3w przez cz\u0142owieka. Jest mieszanin\u0105 dw\u00f3ch glukan\u00f3w: amylozy (rozpuszczalna) i amylopektyny (nierozpuszczalna), ich stosunek ilo\u015bciowy jest zale\u017cny od pochodzenia skrobi. W stanie surowym organizm nie jest w stanie strawi\u0107 jej i przyswoi\u0107, ale w wyniku p\u0119cznienia pod wp\u0142ywem wody i wysokiej temperatury jej podatno\u015b\u0107 na dzia\u0142anie enzym\u00f3w trawiennych zwi\u0119ksza si\u0119. Skrobia z punktu widzenia fizjologii \u017cywienia jest najkorzystniejsz\u0105 form\u0105 w\u0119glowodan\u00f3w mi\u0119dzy innymi z uwagi na niski indeks glikemiczny. Skrobia stopniowo trawiona i wch\u0142aniana w przewodzie pokarmowym jest konieczna do prawid\u0142owego przebiegu przemian biochemicznych m. in. kwas\u00f3w t\u0142uszczowych i aminokwas\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

      Polisacharydy mieszane jak (agar-agar) i pektyny sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z r\u00f3\u017cnych cukr\u00f3w prostych i odgrywaj\u0105 w naturze rol\u0119 strukturaln\u0105 lub ochronn\u0105. Wykorzystywane s\u0105 tak\u017ce do produkcji \u017cywno\u015bci jako zag\u0119stniki lub stabilizatory.<\/p>\n\n\n\n

      Pochodne monosacharyd\u00f3w z grupy alkoholi: sorbitol i ksylitol s\u0105 u\u017cywane jako zamienniki sacharozy ze wzgl\u0119du na podobn\u0105 si\u0142\u0119 s\u0142odzenia.<\/p>\n\n\n\n

      Ze wzgl\u0119du na podatno\u015b\u0107 na dzia\u0142anie enzym\u00f3w trawiennych przewodu pokarmowego oraz efekt glikemiczny jaki wywo\u0142uj\u0105 po spo\u017cyciu (wp\u0142yw na st\u0119\u017cenie glukozy we krwi) w\u0119glowodany dzielimy na (schemat):<\/h4>\n\n\n\n
        \n
      1. w\u0119glowodany przyswajalne<\/li>\n\n\n\n
      2. w\u0119glowodany nieprzyswajalne<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n


        <\/p>\n\n\n\n

        \n
        \"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

        \u0179r\u00f3d\u0142o: <\/em>opracowanie w\u0142asne na podstawie Gaw\u0119cki J. \u017bywienie cz\u0142owieka<\/em>, 2012<\/p>\n\n\n\n

        Mo\u017cna si\u0119 tak\u017ce spotka\u0107 z innymi okre\u015bleniami dotycz\u0105cymi rodzaj\u00f3w lub frakcji w\u0119glowodan\u00f3w. Terminy te stosowane s\u0105 m.in. w zaleceniach \u017cywieniowych lub do oceny wp\u0142ywu na organizm i skutk\u00f3w dla zdrowia<\/p>\n\n\n\n

        Cukier<\/td>Powszechna nazwa dla sacharozy \u2013 cukier rafinowany, stosowany do s\u0142odzenia potraw<\/td><\/tr>
        Cukry<\/td>Dawniej zamienna nazwa dla w\u0119glowodan\u00f3w. Obecnie nazwa stosowana dla mono- i disacharyd\u00f3w w \u017cywno\u015bci (niezale\u017cnie od ich pochodzenia, tj. jako naturalne lub dodane)<\/td><\/tr>
        Cukry wewn\u0105trzkom\u00f3rkowe<\/td>Grupa w\u0119glowodan\u00f3w wyst\u0119puj\u0105ca naturalnie w \u017cywno\u015bci i powsta\u0142a w procesie naturalnej syntezy w kom\u00f3rkach (np. fruktoza w owocach, skrobia w zbo\u017cach)<\/td><\/tr>
        Cukry zewn\u0105trzkom\u00f3rkowe<\/td>Grupa w\u0119glowodan\u00f3w wyekstrahowana z jednych produkt\u00f3w (np. cukier z buraka cukrowego) i dodana do innych produkt\u00f3w. Do tej grupy zalicza si\u0119 tak\u017ce laktoz\u0119<\/td><\/tr>
        Wolne cukry<\/td>Grupa w\u0119glowodan\u00f3w (mono- i disacharydy oraz inne kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe oligosacharydy) powstaj\u0105ca podczas rafinacji w\u0119glowodan\u00f3w.<\/td><\/tr>
        Cukry dodane<\/td>Grupa w\u0119glowodan\u00f3w zawarta w produktach, kt\u00f3re s\u0105 dodawane do \u017cywno\u015bci podczas jej przetwarzania i\/lub przygotowywania do spo\u017cycia. Termin ten zosta\u0142 wprowadzony dla odr\u00f3\u017cnienia od w\u0119glowodan\u00f3w naturalnie wyst\u0119puj\u0105cych w \u017cywno\u015bci.   Przyk\u0142ady: cukier bia\u0142y i br\u0105zowy, melasa, syrop klonowy, mi\u00f3d, dekstroza<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
        \u0179r\u00f3d\u0142o: Gaw\u0119cki J. \u017bywienie cz\u0142owieka<\/em>, 2012<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

        Funkcje w\u0119glowodan\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n

        Do g\u0142\u00f3wnych funkcji w\u0119glowodan\u00f3w w naszym organizmie zaliczamy:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        1. zaopatrywanie kom\u00f3rek w energi\u0119 (jako g\u0142\u00f3wne jej \u017ar\u00f3d\u0142o),<\/li>\n\n\n\n
        2. regulacja metabolizmu,<\/li>\n\n\n\n
        3. ochrona bia\u0142ek,<\/li>\n\n\n\n
        4. wytwarzanie substancji strukturalnych i biologicznie czynnych,<\/li>\n\n\n\n
        5. regulacj\u0119 uczucia g\u0142odu i syto\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
        6. stanowi\u0105 materia\u0142 zapasowy w mi\u0119\u015bniach i w\u0105trobie (glikogen), a po przekszta\u0142ceniu w tkank\u0119 t\u0142uszczow\u0105 stanowi\u0105 magazyn energii,<\/li>\n\n\n\n
        7. w\u0119glowodany nieprzyswajalne poprawiaj\u0105 czynno\u015b\u0107 jelit i zapobiegaj\u0105 zaparciom, korzystnie wp\u0142ywaj\u0105 na sk\u0142ad mikroflory jelitowej,<\/li>\n\n\n\n
        8. wp\u0142yw na metabolizm lipid\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n
        9. mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane do syntezy aminokwas\u00f3w glikogennych (alaniny, kwasu glutaminowego,kwasu asparaginowego, seryny, glicyny, histydyny, proliny) po przekszta\u0142ceniu do prekursor\u00f3w przyw\u0119glowych,<\/li>\n\n\n\n
        10. wykorzystywanie do syntezy struktur b\u0142onowych,<\/li>\n\n\n\n
        11. funkcje immunomoduluj\u0105ce,<\/li>\n\n\n\n
        12. wp\u0142yw na proces wch\u0142aniania wapnia,<\/li>\n\n\n\n
        13. w\u0119glowodany stanowi\u0105 podstawowe elementy strukturalne kwas\u00f3w DNA i RNA (ryboza i deoksyryboza),<\/li>\n\n\n\n
        14. oddzia\u0142ywanie na zmys\u0142y (smak, barwa, konsystencja i struktura po\u017cywienia),<\/li>\n\n\n\n
        15. w\u0119glowodany wp\u0142ywaj\u0105 na gospodark\u0119 wodno \u2013 elektrolitow\u0105 poprzez zmniejszanie wydalania wielu jon\u00f3w. Glukoza stanowi podstawowy element wielu pomp jonowych np. pompy sodowo – potasowej.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

          W\u0119glowodany przyswajalne s\u0105 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em energii dla organizmu cz\u0142owieka. Spalanie 1 g w\u0119glowodan\u00f3w dostarcza 16 kJ (4 kcal)<\/strong>. Ko\u0144cowym produktem metabolicznym jest dwutlenek w\u0119gla i woda. Spo\u017cyte w\u0119glowodany rozk\u0142adane s\u0105 w organizmie do monosacharyd\u00f3w, wch\u0142aniane do krwi i przenoszone do w\u0105troby. Po strawieniu i wch\u0142oni\u0119ciu mog\u0105 one by\u0107 dost\u0119pne bezpo\u015brednio w formie glukozy lub po\u015brednio po  przekszta\u0142ceniu do glikogenu, prekursor\u00f3w 3-w\u0119glowych lub t\u0142uszczowc\u00f3w (schemat).<\/p>\n\n\n\n

          \"\"
          \u0179r\u00f3d\u0142o: <\/em>opracowanie w\u0142asne na podstawie Gaw\u0119cki J. \u017bywienie cz\u0142owieka<\/em>, 2012<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

          Za metabolizm glukozy odpowiedzialna jest insulina<\/strong>, kt\u00f3rej st\u0119\u017cenie w osoczu wzrasta po spo\u017cyciu przyswajalnych w\u0119glowodan\u00f3w (glikemia poposi\u0142kowa). Insulina u\u0142atwia przechodzenie glukozy do kom\u00f3rek oraz jej utlenianie lub przekszta\u0142canie zgodnie z zapotrzebowaniem organizmu. Po oko\u0142o 2 godzinach st\u0119\u017cenie glukozy wraca do poziomu wyj\u015bciowego.<\/p>\n\n\n\n

          Glukoza<\/strong> jest podstawowym i jedynym substratem energetycznym dla kom\u00f3rek m\u00f3zgowia i erytrocyt\u00f3w. Zapotrzebowanie czerwonych krwinek doros\u0142ego cz\u0142owieka wynosi oko\u0142o 40 g glukozy na dob\u0119. M\u00f3zg ludzki zu\u017cywa a\u017c 20% energii pochodz\u0105cej z glukozy (5,6 mg glukozy\/100 g tkanki m\u00f3zgowej cz\u0142owieka\/min), pomimo jego niewielkiej masy (stanowi oko\u0142o 2% masy cia\u0142a).<\/p>\n\n\n\n

          Glukoza silnie reguluje  funkcjonowanie m\u00f3zgu. Kom\u00f3rki o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego (OUN) potrzebuj\u0105 bardzo du\u017co energii i dlatego transport glukozy (przez barier\u0119 krew \u2013 m\u00f3zg) jest \u015bci\u015ble regulowany przy udziale no\u015bnik\u00f3w \u2013 transporter\u00f3w GLUT, kt\u00f3re s\u0105 bia\u0142kami nale\u017c\u0105cymi do rodziny transporter\u00f3w cukr\u00f3w prostych. M\u00f3zg jest bardzo wra\u017cliwy na zmiany st\u0119\u017cenia glukozy we krwi. Wszelkie zaburzenia metabolizmu glukozy, transportu energii czy zak\u0142\u00f3cenia homeostazy energetycznej oddzia\u0142uj\u0105 na OUN, wp\u0142ywaj\u0105c bezpo\u015brednio na modyfikacj\u0119 czynno\u015bci kom\u00f3rek nerwowych oraz gleju i mog\u0105 doprowadzi\u0107 do r\u00f3\u017cnych patologii OUN, a tak\u017ce maj\u0105 zwi\u0105zek z rozwojem stan\u00f3w przedcukrzycowych i cukrzycy, zespo\u0142u metabolicznego, zaburze\u0144 funkcji poznawczych czy chor\u00f3b neurodegeneracyjnych (np. choroby Alzheimera czy Parkinsona). Neurony s\u0105 bardzo wra\u017cliwe na deficyt energii i ka\u017cdy taki niedostatek mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b uk\u0142adu nerwowego.<\/p>\n\n\n\n

          Podstawow\u0105 rol\u0105 glukozy w organizmie cz\u0142owieka jest nie tylko bycie g\u0142\u00f3wnym substratem energetycznym dla kom\u00f3rek<\/strong>. Glukoza stymuluje tak\u017ce podstawowe czynno\u015bci \u017cyciowe, wspomaga utrzymanie homeostazy organizmu, przyczynia si\u0119 do poprawy funkcji poznawczych, wykazuje wp\u0142yw na m\u00f3zgowy uk\u0142ad nagrody a tak\u017ce jest regulatorem \u0142aknienia.<\/strong> Obni\u017cenie poziomu glukozy we krwi wywo\u0142uje g\u0142\u00f3d, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na organizm pobudzaj\u0105co i motywuj\u0105co do poszukiwania pokarmu.<\/p>\n\n\n\n

          Gdy ilo\u015b\u0107 glukozy dostarczanej z po\u017cywienia jest niewystarczaj\u0105ca, zostaje uruchomiony proces glikogenolizy w w\u0105trobie czyli rozpad glikogenu do glukozy. 40% glukozy zmagazynowanej w postaci glikogenu wyst\u0119kuje w astrocytach \u2013 kom\u00f3rkach glejowych, st\u0105d astrocyty stanowi\u0105 g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o glikogenu w m\u00f3zgu, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 wykorzystany m.in. w stanach niedotlenienia. Glikogen zmagazynowany w mi\u0119\u015bniach jest zu\u017cywany tylko i wy\u0142\u0105cznie na w\u0142asne potrzeby energetyczne i nie mo\u017ce by\u0107 wykorzystany do regulacji poziomu glukozy we krwi, ani jako \u017ar\u00f3d\u0142o energii dla innych tkanek.<\/p>\n\n\n\n

          Po spo\u017cyciu ok. 300 g w\u0119glowodan\u00f3w na dzie\u0144 s\u0105 one utleniane. Wraz ze wzrostem ich spo\u017cycia tempo utleniania ro\u015bnie i nasila si\u0119 glikogenogeneza (proces prowadz\u0105cy do powstania glikogenu). W tym samym czasie utlenianie t\u0142uszcz\u00f3w i ich wykorzystanie jako \u017ar\u00f3d\u0142a energii maleje. W przypadku, gdy zaspokojone zostan\u0105 potrzeby energetyczne organizmu, nadmiar w\u0119glowodan\u00f3w jest wykorzystywany do syntezy triacylogliceroli (tr\u00f3jgliceryd\u00f3w) odk\u0142adanych w tkance t\u0142uszczowej<\/strong>. Przemiana ta odgrywa szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 przy diecie wysokow\u0119glowodanowej w warunkach dodatniego bilansu energetycznego<\/strong>, a w przypadku zr\u00f3wnowa\u017conego bilansu energetycznego taka dieta nie wp\u0142ywa na zwi\u0119kszenie masy cia\u0142a i rozw\u00f3j oty\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

          Zapasy glikogenu w w\u0105trobie osoby doros\u0142ej wynosz\u0105 ok. 60 \u2013 120 g, a w mi\u0119\u015bniach \u2013 175 \u2013 350 g. \u0141\u0105czna ilo\u015b\u0107 zmagazynowanego glikogenu w organizmie wynosi ok. 250 \u2013 500 g, co stanowi r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 ok. 1000 \u2013 2000 kcal \u0142atwo dost\u0119pnej energii. Zapasy glikogenu w mi\u0119\u015bniach sportowc\u00f3w dzi\u0119ki diecie wysoko w\u0119glowodanowej i treningowi mog\u0105 wzrosn\u0105\u0107 nawet pi\u0119ciokrotnie.<\/p>\n\n\n\n

          W\u0119glowodany warunkuj\u0105<\/strong> prawid\u0142owy przebieg utleniania t\u0142uszcz\u00f3w<\/strong>. Glukoza jest konieczna w ostatniej fazie spalania t\u0142uszcz\u00f3w (beta-oksydacji kwas\u00f3w t\u0142uszczowych) czyli w tzw. cyklu Krebsa,  kt\u00f3ry jest kluczowy w dostarczaniu organizmowi energii z rozpadu np. w\u0119glowodan\u00f3w lub t\u0142uszcz\u00f3w. Metabolity po\u015brednie cyklu Krebsa mog\u0105 te\u017c by\u0107 substratami w glukoneogenezie, czyli przekszta\u0142cania niecukrowych zwi\u0105zk\u00f3w (np. aminokwasy, glicerol) w glukoz\u0119. Ca\u0142kowity rozpad t\u0142uszcz\u00f3w jest wi\u0119c mo\u017cliwy tylko dzi\u0119ki obecno\u015bci w\u0119glowodan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

          Metabolizm t\u0142uszcz\u00f3w przebiega szybciej ni\u017c organizm jest w stanie wykorzysta\u0107 po\u015brednie produkty tej przemiany (ketony), kt\u00f3re gromadz\u0105 si\u0119 w ustroju i powoduj\u0105 kwasic\u0119 ketonow\u0105. Nadmiar keton\u00f3w, po przekroczeniu poziomu tzw. progu nerkowego, wydalany jest z moczem.<\/p>\n\n\n\n

          Przy dietach bardzo ubogich w w\u0119glowodany, endogennym \u017ar\u00f3d\u0142em glukozy mog\u0105 by\u0107 aminokwasy i glicerol z acylogliceroli (proces glukoneogenezy). M\u00f3zg w warunkach zbyt niskiego poziomu w\u0119glowodan\u00f3w jest w stanie przestawi\u0107 si\u0119 na wykorzystywanie zwi\u0105zk\u00f3w ketonowych jako \u017ar\u00f3d\u0142a energii ale tylko w oko\u0142o 80 \u2013 90%, reszt\u0119 energii pokrywa proces glukoneogenezy.  Tempo tego procesu ze \u017ar\u00f3de\u0142 niew\u0119glowodanowych to u os\u00f3b doros\u0142ych oko\u0142o 130 g, jednak do ca\u0142kowitego spalania t\u0142uszcz\u00f3w organizm potrzebuje oko\u0142o 180 g glukozy na dob\u0119,  co daje co najmniej 50 g glukozy potrzebnej do prawid\u0142owego metabolizmu w\u0119glowodan\u00f3w i t\u0142uszcz\u00f3w, dlatego przyjmuje si\u0119, \u017ce minimalne zapotrzebowanie na w\u0119glowodany do prawid\u0142owego przebiegu metabolizmu powinno wynosi\u0107 oko\u0142o 100 g przyswajalnych w\u0119glowodan\u00f3w na dob\u0119.<\/p>\n\n\n\n

          W tabeli 2 przedstawiono skutki zdrowotne niedoboru i nadmiaru w\u0119glowodan\u00f3w w diecie.<\/p>\n\n\n\n

          Tabela <\/strong>2<\/strong>. Nadmiar i niedob\u00f3r w\u0119glowodan\u00f3w w diecie<\/p>\n\n\n\n

          Nadmiar<\/strong><\/td>Niedob\u00f3r<\/strong><\/td><\/tr>
          \u2022 wzrost ilo\u015bci tkanki t\u0142uszczowej          w organizmie
          \u2022 nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107
          \u2022 mia\u017cd\u017cyca
          \u2022 insulinooporno\u015b\u0107
          \u2022 cukrzyca typu 2
          \u2022 hiperlipidemia
          \u2022 niealkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby
          \u2022 pr\u00f3chnica<\/td>          		\u2022 spadek st\u0119\u017cenia glukozy we krwi (hipoglikemia)
          \u2022 zaburzenia metaboliczne (ketoza, zu\u017cywanie bia\u0142ek ustrojowych na cele energetyczne)
          \u2022 zaburzenie r\u00f3wnowagi kwasowo-zasadowej
          \u2022 niedobory \u017cywieniowe: witamin (C, A, E, z grupy B), sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych (potas, magnez, cynk, mied\u017a, selen)
          \u2022 przewlek\u0142e zm\u0119czenie, senno\u015b\u0107
          \u2022 zaburzenia koncentracji
          \u2022 zaparcia
          \u2022 uchy\u0142kowato\u015b\u0107 jelit
          \u2022 dysbioza jelitowa
          \u2022 hiperlipidemia
          \u2022 choroby uk\u0142adu sercowo-naczyniowego
          \u2022 wzrost ryzyka kamicy \u017c\u00f3\u0142ciowej, chor\u00f3b w\u0105troby, nerek, osteoporozy<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

          Istotnym w\u0119glowodanem wp\u0142ywaj\u0105cym na uczucie g\u0142odu i syto\u015bci jest b\u0142onnik pokarmowy<\/strong>, kt\u00f3ry spowalnia tempo wch\u0142aniania cukr\u00f3w do krwiobiegu, dzi\u0119ki zdolno\u015bci do tworzenia \u017celi oraz zdolno\u015bci do wi\u0105zania wody. Kolejn\u0105 r\u00f3wnie wa\u017cn\u0105 funkcj\u0105 b\u0142onnika jest zdolno\u015b\u0107 do wymiany kation\u00f3w, a tak\u017ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci sorpcyjne, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 b\u0142onnikowi adsorbowanie cz\u0105steczek innych zwi\u0105zk\u00f3w np. cholesterolu lub kwas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych, co mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na obni\u017canie poziomu cholesterolu we krwi oraz zapobiega\u0107 hipercholesterolemii.<\/p>\n\n\n\n

          Obecno\u015b\u0107 b\u0142onnika ma znaczenie w regulacji proces\u00f3w zachodz\u0105cych w uk\u0142adzie pokarmowym \u2013 stymulowanie ruch\u00f3w perystaltycznych, ograniczanie czasu pasa\u017cu jelitowego oraz usuwanie niestrawionych resztek i szkodliwych substancji z organizmu.<\/p>\n\n\n\n

          B\u0142onnik pokarmowy jest tak\u017ce po\u017cywk\u0105 dla drobnoustroj\u00f3w i mo\u017ce w istotny spos\u00f3b wp\u0142ywa\u0107 na sk\u0142ad mikroflory jelitowej. Zwi\u0119kszone spo\u017cycie ro\u015blinnych wielocukr\u00f3w, w tym oligosacharyd\u00f3w i b\u0142onnika, stymuluje rozw\u00f3j korzystnej mikroflory jelitowej np. Bifidobacterium<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

          Trawienie i wch\u0142anianie w\u0119glowodan\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n

          Trawienie to uporz\u0105dkowany proces, z udzia\u0142em wielu r\u00f3\u017cnych enzym\u00f3w, kt\u00f3ry prowadzi do rozk\u0142adu z\u0142o\u017conych zwi\u0105zk\u00f3w organicznych (t\u0142uszcze, bia\u0142ka, w\u0119glowodany) do odpowiednio ma\u0142ych cz\u0105steczek, kt\u00f3re \u0142atwo przenikn\u0105 przez b\u0142ony kom\u00f3rkowe.<\/p>\n\n\n\n

          Trawienie w\u0119glowodan\u00f3w rozpoczyna si\u0119 w jamie ustnej, gdzie spo\u017cyty pokarm zostaje rozdrobniony przez z\u0119by, wymieszany ze \u015blin\u0105 i prze\u017cuty. \u015alina nawil\u017ca pokarm, a amylaza w niej zawarta rozk\u0142ada polisacharydy (skrobi\u0119 glikogen) na kr\u00f3tsze fragmenty (dekstryny, disacharydy). W\u0119glowodany s\u0105 trawione do momentu, a\u017c kwa\u015bny sok \u017co\u0142\u0105dkowy nie przeniknie do \u015brodka k\u0119sa pokarmowego. W dwunastnicy (pierwszy odcinek jelita cienkiego) nast\u0119puje zmiana odczynu tre\u015bci pokarmowej z kwa\u015bnej na bardziej alkaliczn\u0105 i trawienie w\u0119glowodan\u00f3w jest kontynuowane z udzia\u0142em enzym\u00f3w (glukoamylaza, glikozydaza amylopektynowa, izomaltaza oraz sacharoza, maltaza i laktaza), kt\u00f3re rozk\u0142adaj\u0105 dekstryny i disacharydy do cukr\u00f3w prostych (glukoza, fruktoza, galaktoza). W takiej postaci w\u0119glowodany ulegaj\u0105 wch\u0142oni\u0119ciu w jelicie cienkim przez kosmki jelitowe.<\/p>\n\n\n\n

          Nie b\u0119d\u0119 dok\u0142adnie rozpisywa\u0107 procesu trawienia i wch\u0142aniania. Zamie\u015bci\u0142am ten akapit, by zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce trawienie w\u0119glowodan\u00f3w rozpoczyna si\u0119 w jamie ustnej. Dlatego tak wa\u017cne jest dok\u0142adne prze\u017cuwanie pokarmu i mieszanie go ze \u015blin\u0105, nawet w przypadku pokarm\u00f3w p\u0142ynnych (np. koktajle owocowe). Pokarm powinien by\u0107 rozdrabniany bardzo dok\u0142adnie, do konsystencji p\u0142ynnej. To niezwykle istotne nie tylko dla jego dalszej obr\u00f3bki, a tak\u017ce dla pozyskiwania cennych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych.<\/p>\n\n\n\n

          \u0179r\u00f3d\u0142a w\u0119glowodan\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n

          W\u0119glowodany w \u017cywno\u015bci wyst\u0119puj\u0105 w dw\u00f3ch postaciach:<\/p>\n\n\n\n

            \n
          1. wolnej (naturalnie wyst\u0119puj\u0105cej w produkcie)<\/li>\n\n\n\n
          2. przetworzonej (rafinowane, poddane obr\u00f3bce termicznej)<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

            Najbogatsze \u017ar\u00f3d\u0142a w\u0119glowodan\u00f3w to:<\/p>\n\n\n\n

              \n
            1. produkty wyodr\u0119bnione z naturalnych pokarm\u00f3w ro\u015blinnych \u2013 cukier rafinowany, m\u0105czka ziemniaczana i ich przetwory oraz mi\u00f3d pszczeli i suszone owoce. Zawarto\u015b\u0107 w\u0119glowodan\u00f3w w tych produktach to 65 \u2013 100%.<\/li>\n\n\n\n
            2. produkty zbo\u017cowe tj. kasze, m\u0105ka oraz produkty m\u0105czne, kt\u00f3re zawieraj\u0105 50 \u2013 80% skrobi.<\/li>\n\n\n\n
            3. s\u0142odycze, pieczywo cukiernicze oraz niekt\u00f3re przetwory owocowe i suszone warzywa str\u0105czkowe zawieraj\u0105 ok. 25 \u2013 98% w\u0119glowodan\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
            4. warzywa okopowe i korzeniowe oraz owoce i napoje zawieraj\u0105 przeci\u0119tnie 5 \u2013 25% w\u0119glowodan\u00f3w. mleko i naturalne napoje mleczne \u2013  zawarto\u015b\u0107 laktozy wynosi ok. 5%, a w przetworach mlecznych z dodatkiem cukru jej zawarto\u015b\u0107 jest wi\u0119ksza.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

              W tabeli poni\u017cej przedstawiono zawarto\u015b\u0107 w\u0119glowodan\u00f3w i b\u0142onnika, a tak\u017ce rodzaj wyst\u0119puj\u0105cych w\u0119glowodan\u00f3w w danych grupach produkt\u00f3w spo\u017cywczych.<\/p>\n\n\n\n

              Tabela <\/strong>3<\/strong>.<\/strong> Zawarto\u015b\u0107 w\u0119glowodan\u00f3w i b\u0142onnika oraz rodzaj wyst\u0119puj\u0105cych w\u0119glowodan\u00f3w w danych grupach produkt\u00f3w spo\u017cywczych<\/p>\n\n\n\n

              Produkt spo\u017cywczy<\/strong><\/td>Rodzaj w\u0119glowodan\u00f3w<\/strong><\/td>Zawarto\u015b\u0107 w 100 g cz\u0119\u015bci jadalnych<\/strong><\/td><\/tr>
              W\u0119glowodany og\u00f3\u0142em [g]<\/strong><\/td>B\u0142onnik pokarmowy [g]<\/strong><\/td><\/tr>
              Cukier<\/td>sacharoza<\/td>99,8<\/td>0<\/td><\/tr>
              Mi\u00f3d pszczeli<\/td>sacharoza<\/td>79,5<\/td>0<\/td><\/tr>
              Owoce suszone<\/td>sacharoza<\/td>62 \u2013 89<\/td>6 \u2013 13<\/td><\/tr>
              Pieczywo p\u00f3\u0142cukiernicze<\/td>skrobia sacharoza<\/td>60 \u2013 73<\/td>2 \u2013 3<\/td><\/tr>
              Produkty zbo\u017cowe***<\/td>skrobia<\/td>54 \u2013 88,5<\/td>2 \u2013 14<\/td><\/tr>
              S\u0142odycze<\/td>sacharoza skrobia laktozaa<\/sup><\/td>40 \u2013 98<\/td>0 \u2013 6<\/td><\/tr>
              Pieczywo cukiernicze<\/td>sacharoza skrobia laktoza<\/td>25 \u2013 77<\/td>0,3 \u2013 5<\/td><\/tr>
              Pieczywo<\/td>skrobia sacharoza<\/td>48,7 \u2013 78,9<\/td>1,7 \u2013 9,4<\/td><\/tr>
              Przetwory owocowe<\/td>sacharoza glukoza fruktoza<\/td>21 \u2013 64<\/td>1 \u2013 3<\/td><\/tr>
              Nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych<\/td>skrobia sacharoza<\/td>14 \u2013 62<\/td>6 \u2013 16<\/td><\/tr>
              Ziemniaki, \u015brednio<\/td>skrobia<\/td>18,3<\/td>1,5<\/td><\/tr>
              Orzechy, nasiona<\/td>skrobia sacharoza<\/td>10 \u2013 35<\/td>4 \u2013 21<\/td><\/tr>
              Owoce \u015bwie\u017ce<\/td>glukoza fruktoza sacharoza<\/td>7 \u2013 24<\/td>0,3 \u2013 8<\/td><\/tr>
              Warzywa \u015bwie\u017ce<\/td>glukoza fruktoza sacharoza skrobia<\/td>3 \u2013 33<\/td>0,5 \u2013 7,3<\/td><\/tr>
              Mleko i napoje mleczne*<\/td>laktoza  <\/td>4,7 \u2013 12,4<\/td>0**<\/td><\/tr>
              Soki i napoje niealkoholowe<\/td>sacharoza glukoza fruktoza<\/td>3 \u2013 16<\/td>0 \u2013 3<\/td><\/tr>
              Sery i twarogi*<\/td>laktoza<\/td>0 \u2013 17,7<\/td>0**<\/td><\/tr>
              Napoje niealkoholowe<\/td>sacharoza<\/td>0 \u2013 16<\/td>0<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
              \u0179r\u00f3d\u0142o<\/em>: Kunachowicz H.,Przygodna B., Nadolna I., Iwanow K.: Tabele sk\u0142adu i warto\u015bci od\u017cywczej \u017cywno\u015bci<\/em>, PZWL, Warszawa 2020.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

              *\u0142\u0105cznie z cukrami dodanymi<\/p>\n\n\n\n

              ** poni\u017cej 1 g w produktach z dodatkiem owoc\u00f3w lub przetwor\u00f3w zbo\u017cowych<\/p>\n\n\n\n

              *** kasza, ry\u017c, zbo\u017ca, pseudozbo\u017ca<\/p>\n\n\n\n

              a <\/sup>s\u0142odycze zawieraj\u0105ce w swoim sk\u0142adzie mleko<\/p>\n\n\n\n

              Konkluzja?<\/h3>\n\n\n\n

              Odpowied\u017a na zadane w temacie pytanie nasuwa si\u0119 tylko jedna – TO ZALE\u017bY \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n

              Maj\u0105c na uwadze powy\u017csze informacje: je\u015bli kto\u015b objada si\u0119 p\u0105czkami, frytkami, kebabami w bu\u0142ce, rogalami z marmolad\u0105, makaronami z bia\u0142ej m\u0105ki czy mleczn\u0105 czekolad\u0105 i zapija to wszystko szejkiem waniliowym z \u201eMaka\u201d, to musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce w takim przypadku w\u0119glowodany zawarte w tych produktach faktycznie s\u0105 z\u0142e i\u00a0mog\u0105 stanowi\u0107 zagro\u017cenie dla naszego organizmu.<\/p>\n\n\n\n

              \"\"<\/figure>\n\n\n\n

              <\/p>\n\n\n\n

              \u017bywno\u015b\u0107 sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z przetworzonych w\u0119glowodan\u00f3w<\/strong> dostarcza jedynie wi\u0119kszej warto\u015bci kalorycznej i zwi\u0119ksza ryzyko zachorowania na r\u00f3\u017cnego rodzaju nowotwory, cukrzyc\u0119, choroby serca. Przetworzone w\u0119glowodany  w postaci wypiek\u00f3w, s\u0142odyczy, makaron\u00f3w i pieczywa z bia\u0142ej m\u0105ki b\u0105d\u017a nawet sok\u00f3w owocowych, s\u0105 zbyt szybko przyswajanie przez organizm i prowadz\u0105 do gwa\u0142townego wzrostu glukozy we krwi, a co za tym idzie, do zwi\u0119kszonej produkcji insuliny przez trzustk\u0119, co w konsekwencji prowadzi do cukrzycy. Owe w\u0119glowodany przyczyniaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce do wzrostu poziomu tr\u00f3jgliceryd\u00f3w we krwi, co mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 zawa\u0142u serca.<\/p>\n\n\n\n

              Podstawowym problemem jest rozr\u00f3\u017cnienie w\u0119glowodan\u00f3w na te dobre i te z\u0142e i w\u0142\u0105czenie do diety odpowiedniej \u017cywno\u015bci. Nie oznacza to, \u017ce od razu musimy zerwa\u0107 nasze kontakty z ulubionym spaghetti czy chlebem. Taka \u017cywno\u015b\u0107 mo\u017ce pojawia\u0107 si\u0119 na naszych talerzach, ale niech b\u0119dzie to ilo\u015b\u0107 minimalna. Mo\u017cna zje\u015b\u0107 spaghetti z bia\u0142ej m\u0105ki (chocia\u017c lepiej zamieni\u0107 makaron na ten wytworzony z pe\u0142nego ziarna), ale niech b\u0119dzie do niego do\u0142\u0105czona sur\u00f3wka z warzyw, kt\u00f3ra b\u0119dzie stanowi\u0142a podstaw\u0119 naszego posi\u0142ku. Chleb mo\u017cna zamieni\u0107 na chleb pe\u0142noziarnisty, pieczony na zakwasie (najlepiej przyrz\u0105dzony samemu) i zje\u015b\u0107 2 kromki z past\u0105 warzywn\u0105 wytworzon\u0105 w domu i z warzywami, a nie od razu p\u00f3\u0142 bochenka z mas\u0142em i serem lub w\u0119dlin\u0105.<\/p>\n\n\n\n

              Nie twierdz\u0119 te\u017c, \u017ce dieta wega\u0144ska jest najzdrowsza na \u015bwiecie, bo niestety ale nieprawid\u0142owy dob\u00f3r produkt\u00f3w mo\u017ce j\u0105 zmieni\u0107 w diet\u0119 r\u00f3wnie \u201ezdrow\u0105\u201d jak dieta przeci\u0119tnego Polaka. Przetworzone pokarmy, takie jak sery, kie\u0142basy czy w\u0119dliny wega\u0144skie, lub frytki zapijane browarem (te\u017c wega\u0144skie) nie s\u0105 najlepsz\u0105 rekomendacj\u0105 i nie nale\u017c\u0105 do zdrowej \u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

              No dobrze, ale jak to og\u00f3lnie wygl\u0105da?<\/h3>\n\n\n\n

              No c\u00f3\u017c, nie za dobrze\u2026<\/strong> Najwi\u0119cej w\u0119glowodan\u00f3w w diecie przeci\u0119tnego Polaka, pobierane jest z produkt\u00f3w zbo\u017cowych (g\u0142\u00f3wnie z pszenicy), na drugim miejscu plasuje si\u0119 niestety cukier rafinowany, kt\u00f3ry zdeklasowa\u0142 ziemniaki. Taka sytuacja ma miejsce dzi\u0119ki wi\u0119kszemu spo\u017cyciu produkt\u00f3w wysoko przetworzonych, g\u0142\u00f3wnie s\u0142odyczy, napoj\u00f3w i pieczywa cukierniczego, czyli nie m\u00f3wimy tutaj o zbo\u017cach pe\u0142noziarnistych tylko o rafinowanych, obdartych z b\u0142onnika. Warzywa i owoce, kt\u00f3re powinny by\u0107 w czo\u0142\u00f3wce, s\u0105 gdzie\u015b tam daleko z ty\u0142u, a to one, poza pe\u0142noziarnistymi zbo\u017cami i orzechami, s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em b\u0142onnika.<\/p>\n\n\n\n

              W latach 50. XX wieku przewa\u017caj\u0105cymi produktami spo\u017cywanymi przez przeci\u0119tnego Polaka by\u0142y zbo\u017ca i ziemniaki. Produkty te dostarcza\u0142y a\u017c 65% og\u00f3\u0142u potrzebnej ludziom energii oraz ponad po\u0142owy spo\u017cywanego bia\u0142ka. Obecnie model \u017cywienia przeci\u0119tnego Polaka jest bardzo zbli\u017cony do modelu \u017cywienia obecnego w krajach rozwini\u0119tych, w kt\u00f3rym dominuj\u0105 produkty dostarczaj\u0105ce t\u0142uszcz oraz sacharoz\u0119 i cukry proste (oczywi\u015bcie nie te wyst\u0119puj\u0105ce w owocach). Udzia\u0142 energii pochodz\u0105cej z w\u0119glowodan\u00f3w z\u0142o\u017conych jest niski, podobnie jak spo\u017cycie b\u0142onnika pokarmowego oraz innych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych o znaczeniu reguluj\u0105cym (nieenergetycznym). Ma\u0142a ilo\u015b\u0107 b\u0142onnika oraz wody (w kt\u00f3r\u0105 bogate s\u0105 owoce), a tak\u017ce zwi\u0119kszenie spo\u017cycia \u017cywno\u015bci przetworzonej prowadzi do zmian w g\u0119sto\u015bci od\u017cywczej po\u017cywienia przeci\u0119tnego Kowalskiego oraz do trudno\u015bci w zbilansowaniu dziennej racji pokarmowej.<\/p>\n\n\n\n

              Dodatek do \u017cywno\u015bci syrop\u00f3w glukozowo \u2013 fruktozowych<\/strong> ma istotny wp\u0142yw na nasze zdrowie. O ile glukoza reguluje poziom insuliny we krwi, to fruktoza nie ma ju\u017c takiej mo\u017cliwo\u015bci, poniewa\u017c nie ma receptor\u00f3w fruktozy w kom\u00f3rkach trzustki. Ponadto nie zwi\u0119ksza ona produkcji leptyny. Insulina i leptyna, a tak\u017ce grelina, funkcjonuj\u0105 jako kluczowe sygna\u0142y dla centralnego uk\u0142adu nerwowego w regulacji spo\u017cycia pokarmu. Zmniejszenie st\u0119\u017cenia kr\u0105\u017c\u0105cej insuliny i leptyny oraz zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia greliny mo\u017ce prowadzi\u0107 do nadkonsumpcji kalorii i ostatecznie przyczyni\u0107 si\u0119 do przyrostu masy cia\u0142a i oty\u0142o\u015bci podczas przewlek\u0142ego spo\u017cywania diety o wysokiej zawarto\u015bci fruktozy.<\/p>\n\n\n\n

              D\u0142ugotrwa\u0142e spo\u017cycie fruktozy jest tak\u017ce zwi\u0105zane z niealkoholow\u0105 chorob\u0105 st\u0142uszczeniow\u0105 w\u0105troby (Non-Alcoholic Fatty Liver Disease, NAFLD) <\/em><\/strong>w wyniku kt\u00f3rej dochodzi do gromadzenia si\u0119 t\u0142uszczu w w\u0105trobie. <\/em><\/strong>Spo\u017cycie syropu glukozowo – fruktozowego zwi\u0119ksza zawarto\u015b\u0107 lipid\u00f3w i tr\u00f3jgliceryd\u00f3w w w\u0105trobie. <\/strong>W przypadku diety wysokot\u0142uszczowej, kt\u00f3rej towarzyszy spo\u017cywanie fruktozy w postaci p\u0142ynnej, monosacharyd ten jest w stanie wywo\u0142a\u0107 wzrost lipogenezy de novo, czyli tworzenia t\u0142uszcz\u00f3w z cukr\u00f3w, oraz zahamowa\u0107 utlenianie lipid\u00f3w w w\u0105trobie. <\/strong>Fruktoza jest szybko przekszta\u0142cana w prekursory kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, kt\u00f3re nasilaj\u0105 lipogenez\u0119 w\u0105trobow\u0105 i hamuj\u0105 beta-oksydacj\u0119 kwas\u00f3w t\u0142uszczowych. Jedzenie wysokot\u0142uszczowe zwi\u0119ksza insulinooporno\u015b\u0107 oraz st\u0142uszczenie w\u0105troby z zapaleniem, ale bez objaw\u00f3w w\u0142\u00f3knienia. Z kolei \u017cywno\u015b\u0107 zawieraj\u0105ca fruktoz\u0119 nasila ekspresj\u0119 genu, kt\u00f3ry prowadzi do rozwoju w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n

              W\u0105troba jest narz\u0105dem krytycznym dla metabolizowania fruktozy. Rosn\u0105ce spo\u017cycie fruktozy w r\u00f3\u017cnych formach szczeg\u00f3lnie zwi\u0119ksza obci\u0105\u017cenie w\u0105troby. Szybko metabolizowana fruktoza w w\u0105trobie sprzyja tak\u017ce reakcji zapalnej kom\u00f3rek odporno\u015bciowych. Dieta jest g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em fruktozy, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 fruktozy jest wch\u0142aniana w jelicie cienkim, przy czym 25 g jest g\u00f3rn\u0105 granic\u0105 dla zdrowej osoby doros\u0142ej. Gdy spo\u017cycie fruktozy przekracza zdolno\u015b\u0107 absorpcyjn\u0105 enterocyt\u00f3w, mo\u017ce ona zosta\u0107 przetransportowana do jelita grubego, gdzie osiedla si\u0119 ponad 100 bilion\u00f3w bakterii. Interakcja fruktozy z mikrobiot\u0105 jelitow\u0105 skutkuje dysbioz\u0105, upo\u015bledzeniem bariery \u015bluz\u00f3wki jelita, produkcj\u0105 toksyn i metabolit\u00f3w mikrobiologicznych, kt\u00f3re mog\u0105 dalej s\u0142u\u017cy\u0107 jako substraty do lipogenezy w w\u0105trobie, a tak\u017ce patogen\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych zapalenie w\u0105troby. Ponadto metabolizm fruktozy pozbawiony jest regulacji hormonalnej, przez co nadmierne jej spo\u017cycie staje si\u0119 czynnikiem bardziej niebezpiecznym dla os\u00f3b z NAFLD. Dodatkowo, nadmierne spo\u017cycie fruktozy mo\u017ce prowadzi\u0107 do jej z\u0142ego wch\u0142aniania, a stwierdzono, \u017ce niewch\u0142oni\u0119ta fruktoza wci\u0105ga p\u0142yn do \u015bwiat\u0142a jelita, powoduj\u0105c b\u00f3l brzucha, wzd\u0119cia, biegunk\u0119 i inne zaburzenia trawienia.<\/p>\n\n\n\n

              Jak to ma si\u0119 do owoc\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 naturalnym \u017ar\u00f3d\u0142em fruktozy?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
              \"\"<\/figure>\n\n\n\n

              <\/p>\n\n\n\n

              Okazuje si\u0119, \u017ce spo\u017cywanie owoc\u00f3w nie wywo\u0142uje takiego efektu, poniewa\u017c w owocach, opr\u00f3cz fruktozy,  kt\u00f3ra wyst\u0119puje niewielkich ilo\u015bciach (ok. 3 – 8 g na owoc), wyst\u0119puj\u0105 jeszcze inne sk\u0142adniki tj. b\u0142onnik, witaminy oraz flawonole, epikatechina, askorbinian i inne antyoksydanty, kt\u00f3re nios\u0105 ze sob\u0105 istotne korzy\u015bci metaboliczne a tak\u017ce przeciwdzia\u0142aj\u0105 negatywnym efektom spo\u017cywania fruktozy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144 wskazuj\u0105cych na negatywne dzia\u0142anie fruktozy na organizm cz\u0142owieka zawiera fruktoz\u0119 dodan\u0105 do \u017cywno\u015bci b\u0105d\u017a fruktoz\u0119 zawart\u0105 w sokach owocowych, a nie t\u0105 naturalnie wyst\u0119puj\u0105c\u0105 w ca\u0142ych owocach. Istotny jest tak\u017ce fakt, i\u017c podczas przetwarzania \u017cywno\u015bci, fruktoza ulega serii reakcji (np. polimeryzacji, kondensacji, itp.) po podgrzaniu, aby wytworzy\u0107 aldehydy, redukuj\u0105ce ketony i zwi\u0105zki heterocykliczne, co wzmacnia smak i poprawia smakowito\u015b\u0107 \u017cywno\u015bci (reakcja Maillarda), wi\u0119c nie mo\u017cemy por\u00f3wnywa\u0107 tutaj fruktozy z owoc\u00f3w z t\u0105 przetworzon\u0105.<\/p>\n\n\n\n

              W badaniach przeprowadzonych na du\u017cej liczbie ameryka\u0144skich kobiet i m\u0119\u017cczyzn stwierdzono, i\u017c spo\u017cycie owoc\u00f3w i warzyw nie by\u0142o zwi\u0105zane z rozwojem cukrzycy typu 2. Spo\u017cycie sok\u00f3w owocowych by\u0142o pozytywnie zwi\u0105zane z wyst\u0119powaniem cukrzycy typu 2, natomiast spo\u017cycie ca\u0142ych owoc\u00f3w i zielonych warzyw li\u015bciastych by\u0142o odwrotnie zwi\u0105zane. Wi\u0119ksze spo\u017cycie jag\u00f3d, winogron, jab\u0142ek, banan\u00f3w i grejpfrut\u00f3w by\u0142o istotnie zwi\u0105zane ze zmniejszonym ryzykiem cukrzycy typu 2. Ponadto r\u00f3\u017cnice w warto\u015bciach indeksu glikemicznego \/ \u0142adunku glikemicznego owoc\u00f3w nie uwzgl\u0119dnia\u0142y zwi\u0105zku poszczeg\u00f3lnych owoc\u00f3w z ryzykiem wyst\u0105pienia cukrzycy typu 2.<\/p>\n\n\n\n

              Pozytywny zwi\u0105zek mi\u0119dzy spo\u017cyciem sok\u00f3w owocowych a ryzykiem cukrzycy mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zany z brakiem b\u0142onnika i innych fitochemikali\u00f3w, p\u0142ynnym stanem skupienia i wysokim \u0142adunkiem glikemicznym. P\u0142yny przechodz\u0105 przez \u017co\u0142\u0105dek do jelita szybciej ni\u017c cia\u0142a sta\u0142e (nawet je\u015bli zawarto\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych jest podobna). Szybkie dostarczenie du\u017cego \u0142adunku glikemicznego, bez wielu innych sk\u0142adnik\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ca\u0142ych owoc\u00f3w, mo\u017ce by\u0107 wa\u017cnym mechanizmem, dzi\u0119ki kt\u00f3remu soki owocowe mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do rozwoju cukrzycy. Spo\u017cycie fruktozy zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c powi\u0105zane z rozwojem wielu przejaw\u00f3w zespo\u0142u insulinooporno\u015bci. Cz\u0119ste spo\u017cywanie sok\u00f3w owocowych mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do zwi\u0119kszenia \u0142adunku glikemicznego diety, co zosta\u0142o pozytywnie powi\u0105zane z cukrzyc\u0105. Owoce i zielone warzywa li\u015bciaste mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do zmniejszenia cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania cukrzycy typu 2 dzi\u0119ki ich niskiej g\u0119sto\u015bci energetycznej, niskiemu \u0142adunkowi glikemicznemu oraz wysokiej zawarto\u015bci b\u0142onnika i mikroelement\u00f3w. W szczeg\u00f3lno\u015bci zielone warzywa li\u015bciaste mog\u0105 dostarcza\u0107 magnezu, kt\u00f3ry zosta\u0142 odwrotnie powi\u0105zany z rozwojem cukrzycy typu 2 u kobiet.<\/p>\n\n\n\n

              Owoce nie powinny by\u0107 zast\u0119powane sokami owocowymi i uznawane za porcj\u0119 owoc\u00f3w wg wytycznych \u017cywieniowych. Nale\u017cy te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 podczas zast\u0119powania s\u0142odzonych napoj\u00f3w sokami owocowymi w celu zapewnienia zdrowszej opcji. Zalecane jest zwi\u0119kszenie spo\u017cycia owoc\u00f3w w ramach prewencji pierwotnej wielu chor\u00f3b przewlek\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

              Ostatnie zdanie<\/h3>\n\n\n\n

              Wysokie spo\u017cycie pe\u0142nowarto\u015bciowych, nierafinowanych produkt\u00f3w ro\u015blinnych: warzyw, owoc\u00f3w, zb\u00f3\u017c, nasion czy orzech\u00f3w, bogatych w b\u0142onnik pokarmowy oraz witaminy, sk\u0142adniki mineralne i inne fitosk\u0142adniki wraz z niskim spo\u017cyciem t\u0142uszcz\u00f3w (w tym nasyconych) jest jednym z istotnych element\u00f3w prewencji chor\u00f3b cywilizacyjnych i przyczynia si\u0119 do zmniejszenia<\/strong> zachorowalno\u015bci na choroby nowotworowe jelita grubego, prze\u0142yku i \u017co\u0142\u0105dka, a tak\u017ce inne choroby nienowotworowe uk\u0142adu pokarmowego tj. zaparcia, \u017cylaki odbytu, guzki krwawnicze, uchy\u0142kowato\u015b\u0107 i stany zapalne jelit oraz kamica \u017c\u00f3\u0142ciowa.<\/p>\n\n\n\n

              Jab\u0142ko albo p\u0105czek, wyb\u00f3r nale\u017cy do Was \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n

              Aga<\/p>\n\n\n\n

              Pi\u015bmiennictwo:<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

              Bazzano LA, Li TY, Joshipura KJ, Hu FB. (2008). Intake of fruit, vegetables, and fruit juices and risk of diabetes in women. Diabetes Care. Jul;31(7), str. 1311-7. doi: 10.2337\/dc08-0080. Epub 2008 Apr 4. PMID: 18390796; PMCID: PMC2453647.<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n

              Bia\u0142o\u0144 N., Trz\u0119sicki M., G\u00f3rka M., Suszy\u0144ski K., G\u00f3rka D., <\/strong>M\u00f3zgowy metabolizm glukozy i wybranych jej transporter\u00f3w w chorobach neurodegeneracyjnych. Post\u0119py Biochemii, https:\/\/doi.org\/10.18388\/pb.2021_463<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n

              Bray GA, Nielsen SJ, Popkin BM. (2004). Consumption of high-fructose corn syrup in beverages may play a role in the epidemic of obesity<\/em>. Am J Clin Nutr. Apr;79(4):537-43. doi: 10.1093\/ajcn\/79.4.537. Erratum in: Am J Clin Nutr. Oct;80(4), str. 1090. PMID: 15051594.<\/a><\/p>\n\n\n\n

              Fuhrman J.( 2012). Je\u015b\u0107, by \u017cy\u0107<\/em>. Warszawa, Varsovia, wyd. czwarte (2015)<\/p>\n\n\n\n

              Gaw\u0119cki J., Hryniewiecki L. (red), \u017bywienie cz\u0142owieka. Podstawy nauki o \u017cywieniu.<\/em> Warszawa, 2005, Wydawnictwo Naukowe PWN<\/p>\n\n\n\n

              Jarosz M., Rychlik E., Sto\u015b K., Charzewska J., (red) (2020). Normy \u017cywienia dla populacji polskiej i ich zastosowanie<\/em>. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego \u2013 Pa\u0144stwowy Zak\u0142ad Higieny<\/p>\n\n\n\n

              Laskowski W. (2015) Warto\u015b\u0107 od\u017cywcza diety Polak\u00f3w oraz jej zmiany.<\/em> Wsp\u00f3\u0142czesne kierunki dzia\u0142a\u0144 prozdrowotnych, A. Wolska-Adamczyk (red.), Warszawa, , WSIiZ<\/p>\n\n\n\n

              Lebiedzi\u0144ska A. (2008). W\u0119glowodany w diecie cz\u0142owieka.<\/em> Bromat. Chem. Toksykol 41, str. 215-218<\/a><\/p>\n\n\n\n

              Mock K., Lateef S., Benedito V.A. i wsp. (2017). High-fructose corn syrup-55 consumption alters hepatic lipid metabolism and promotes triglyceride accumulation<\/em>. J Nutr Biochem, 39, str. 32-39.<\/a><\/p>\n\n\n\n

              Muraki I, Imamura F, Manson JE, Hu FB, Willett WC, van Dam RM, Sun Q. (2013). Fruit consumption and risk of type 2 diabetes: results from three prospective longitudinal cohort studies<\/em>. BMJ. Aug 28;347:f5001. doi: 10.1136\/bmj.f5001. Erratum in: BMJ. 2013;347:f6935. PMID: 23990623; PMCID: PMC3978819.<\/a><\/p>\n\n\n\n

              Ouyang X, Cirillo P, Sautin Y, McCall S, Bruchette JL, Diehl AM, Johnson RJ, Abdelmalek MF.( 2008). Fructose consumption as a risk factor for non-alcoholic fatty liver disease<\/em>. J Hepatol.;48, str. 993\u2013999.<\/a><\/p>\n\n\n\n

              Przygoda B, Kunachowicz H., Nadolna I., Iwanow K. (2020). Tabele sk\u0142adu i warto\u015bci od\u017cywczej \u017cywno\u015bci<\/em>. Warszawa, PZWL<\/p>\n\n\n\n

              Sa\u0142aga-Pylak M., Piku\u0142a A., \u015awi\u0119s Z., Borz\u0119cki A, Sk\u0142adniki od\u017cywcze i ich rola w \u017cywieniu cz\u0142owieka cz. 1<\/em>. Katedra i Zak\u0142ad Higieny Uniwersytetu Medycznego w Lublinie<\/a><\/p>\n\n\n\n

              Sundborn G, Thornley S, Merriman TR, Lang B, King C, Lanaspa MA, Johnson RJ. Are Liquid Sugars Different from Solid Sugar in Their Ability to Cause Metabolic Syndrome? Obesity (Silver Spring). 2019 Jun;27(6):879-887. doi: 10.1002\/oby.22472. Epub 2019 May 4. PMID: 31054268.<\/a><\/p>\n\n\n\n

              Teff KL, Elliott SS, Tsch\u00f6p M, Kieffer TJ, Rader D, Heiman M, Townsend RR, Keim NL, D’Alessio D, Havel PJ. (2004 ). Dietary fructose reduces circulating insulin and leptin, attenuates postprandial suppression of ghrelin, and increases triglycerides in women<\/em>. J Clin Endocrinol Metab. Jun;89(6), str. 2963-72. doi: 10.1210\/jc.2003-031855. PMID: 15181085.<\/a><\/p>\n\n\n\n

              Yu S, Li C, Ji G, Zhang L. (2021). The Contribution of Dietary Fructose to Non-alcoholic Fatty Liver Disease<\/em>. Front Pharmacol. Nov 18;12:783393. doi: 10.3389\/fphar.2021.783393. PMID: 34867414; PMCID: PMC8637741.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

              Przegl\u0105daj\u0105c Internet, w tym r\u00f3\u017cne blogi oraz uczestnicz\u0105c w r\u00f3\u017cnych grupach na portalach spo\u0142eczno\u015bciowych zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce bardzo du\u017co os\u00f3b pisze: by mie\u0107 wspania\u0142\u0105 sylwetk\u0119 \/ by by\u0107 zdrowym \/ by czu\u0107 si\u0119 doskonale, powinni\u015bmy unika\u0107 w\u0119glowodan\u00f3w, poniewa\u017c w\u0119glowodany s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em ca\u0142ego z\u0142a jakie trafia nasz organizm: oty\u0142o\u015b\u0107, cukrzyca, nowotwory, nadci\u015bnienie, podwy\u017cszony cholesterol, kandydoza\u2026 i tak … <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":73,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[24,19,27,25,26,23,21,22,18],"class_list":["post-72","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zdrowie","tag-cukier","tag-cukry","tag-glikogen","tag-glukoza","tag-insulina","tag-monosacharydy","tag-oligosacharydy","tag-polisacharydy","tag-weglowodany"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=72"}],"version-history":[{"count":10,"href":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":154,"href":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72\/revisions\/154"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/73"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=72"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=72"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naturatoniebzdura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=72"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}